وقتی هدف، تمدنی است که الگوریتم را به جهان آموخت
به گزارش سئو بوی، گاهی، برگزار نشدن یک رویداد، از برگزاری آن گویاتر است.
برای دومین سال پی در پی، جامعه فناوری اطلاعات ایران به علت شرایط ناشی از جنگ، فرصت برگزاری رویداد ۲۲ تیر را از دست داد. اما همین وقفه ناخواسته، مجالی شد تا بار دیگر به فلسفه این روز بیندیشیم؛ روزی که قرار نبود تنها یک مناسبت تقویمی باشد، بلکه مهلتی برای بازخوانی نسبت ایران با علم، فناوری و آینده باشد.
سال ها پیش، با ابتکار و پیگیری نگارنده، ۲۲ تیر با عنوان «روز فناوری اطلاعات و روز بزرگداشت خوارزمی» در تقویم رسمی مناسبت های کشور به ثبت رسید. هدف، صرفا افزودن یک مناسبت به تقویم نبود؛ بلکه ایجاد مهلتی برای طرح یک پرسش بنیادین بود: سهم تمدن ایرانی در ساخت آینده فناوری جهان چیست؟
امروز، بعد از تجربه بحران های اخیر، اهمیت این پرسش بالاتر از گذشته آشکار شده است.
در جریان جنگ اخیر، بار دیگر مشخص شد که در قرن بیست ویکم، قدرت ملی تنها در میدان های سنتی تعریف نمی گردد. اقدامات مخرب سایبری، تهدید زیرساخت های دیجیتال، اختلال در خدمات حیاتی و نبرد بر سر داده و روایت نشان داد که فناوری اطلاعات، دیگر صرفا یک صنعت یا حوزه خدماتی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت حکمرانی و امنیت ملی کشورهاست.
امروز، حکمرانی دیجیتال یکی از ارکان اداره کشور است؛ برای اینکه تاب آوری یک جامعه در بحران، به میزان آمادگی آن در حوزه داده، شبکه، زیرساخت ارتباطی و خدمات دیجیتال وابسته است.
اما در کنار مسئله حکمرانی دیجیتال، پرسش دیگری نیز وجود دارد: چه طور باید سهم تاریخی و تمدنی ایران را در جهان فناوری روایت کنیم؟
در میانه جنگ اخیر، سخنانی درباره ی هدف قرار دادن یک «تمدن» توسط رئیس دولت آمریکا عنوان شد. فارغ از محاسبات سیاسی، واژه تمدن یادآور یک واقعیت تاریخی است: ایران تنها یک جغرافیا نیست؛ یک میراث علمی و فرهنگی است که سهم خودرا در تاریخ بشر ثبت کرده است.
یکی از روشن ترین نشانه های این سهم، محمد بن موسی خوارزمی است.
خوارزمی تنها یک دانشمند متعلق به گذشته نیست؛ او بخشی از آینده جهان دیجیتال است. مفهومی که نام او را در تاریخ علم ماندگار کرد، یعنی «الگوریتم»، امروز در قلب رایانش، هوش مصنوعی، اقتصاد داده محور و بخش بزرگی از تکنولوژی های جدید جهان حضور دارد.
این یک افتخار تاریخی صرف نیست؛ یک سرمایه راهبردی برای دیپلماسی علمی و تمدنی ایران است.
قدرت کشورها فقط با فناوری تولیدشده سنجیده نمی شود؛ با توانایی آنها در روایت سهم خود از دانش و تمدن بشری نیز سنجیده می شود.
اگر از «میدان» و «دیپلماسی سیاسی» به عنوان ارکان قدرت ملی سخن می گوییم، باید از دیپلماسی تمدنی نیز سخن بگوییم؛ دیپلماسی ای که سرمایه های علمی، فرهنگی و تاریخی یک ملت را به بخشی از قدرت نرم آن تبدیل میکند.
اگر میدان از امنیت ایران پاسداری می کند و دیپلماسی سیاسی از منافع ایران، دیپلماسی تمدنی از سهم ایران در حافظه علمی و آینده بشریت پاسداری می کند.
ایران امروز شاید هنوز جایگاه شایسته خودرا در اقتصاد جهانی فناوری به دست نیاورده باشد، اما صاحب سرمایه ای کم نظیر است: خوارزمی؛ نامی که با یکی از بنیادی ترین مفاهیم جهان دیجیتال پیوند خورده است.
مسئله اینجاست که این سرمایه تمدنی هنوز به یک روایت جهانی تبدیل نشده است.
در عصر هوش مصنوعی، رقابت کشورها فقط بر سر تولید فناوری نیست؛ بر سر تولید معنا، اعتبار و روایت نیز هست.
از همین منظر، شایسته است دولت، ثبت «۲۲ تیر؛ روز جهانی خوارزمی» را به عنوان یک ابتکار در حوزه دیپلماسی تمدنی ایران در مجامع بین الملل همچون یونسکو و سازمان ملل دنبال کند.
این اقدام صرفا بزرگداشت یک دانشمند ایرانی نیست؛ تلاشی است برای ثبت سهم ایران در تاریخ علم و معرفی چهره تمدنی ایران در عصری که الگوریتم و هوش مصنوعی آینده ملت ها را شکل می دهند.
تمدن ها با آن چه ویران می کنند ماندگار نمی شوند؛ با آن چه به بشریت هدیه می کنند، در تاریخ باقی می مانند.
بیش از هزار سال پیش، دانشمندی از ایران زبان محاسبه را به جهان آموخت.
امروز همان زبان، در قلب جهان دیجیتال و هوش مصنوعی جریان دارد.
معنای حقیقی ۲۲ تیر شاید همین باشد؛ یادآوری این که آینده را فقط با ابزارهای نو نمی سازند؛ آینده را تمدن هایی می سازند که ریشه های خودرا می شناسند و می توانند آنرا به راهبردی برای فردا تبدیل کنند.
تمدنی که الگوریتم را به جهان آموخت، هنوز حرفی برای آینده دارد.
*عضو هیات مدیره سازمان نظام صنفی رایانه ای استان تهران و مبتکر ثبت «۲۲ تیر؛ روز فناوری اطلاعات و روز بزرگداشت خوارزمی» در تقویم مناسبت های رسمی کشور
About the Author
