همزمان با روز ملی فناوری فضایی؛ رونمایی فردا از ماهواره، تصاویر ماهواره ای و پایگاه فضایی جدید

به گزارش سئو بوی به نقل از مهر، جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار در ۱۴ بهمن ۱۳۸۷ ماهواره «امید» را با موفقیت به فضا پرتاب کرد. این ماهواره بعد از حدود سه ماه فعالیت در مدار و انجام ماموریت های محوله، پایان یافت.
در پی این موفقیت تاریخی، شورای فرهنگ عمومی در مصوبه ای سالروز پرتاب ماهواره ملی «امید» به فضا، یعنی ۱۴ بهمن را به عنوان «روز فناوری فضایی» نام گذاری کرد.
ایران با وجود تحریمها، امروز در دستیافتن به دانش فضایی در بین کشورهای منطقه در سطح بالایی قرار دارد و با اتکا به منابع انسانی متخصص و اتکا بر دانش بومی، موفق شده است زنجیره کاملی از طراحی، ساخت و پرتاب ماهواره را در اختیار داشته باشد؛ چرخه ای که قبل از این تنها در اختیار حدود ۱۰ کشور جهان بود. فناوری فضایی امروزه کاربردهای گسترده ای در مدیریت رخدادهای طبیعی، مواجهه با چالش های زیست محیطی و ابعاد مختلف زندگی مدرن دارد و سرمایه گذاری در این عرصه، چه در کوتاه مدت و چه در بلندمدت، سودآوری قابل توجهی برای کشورها به همراه دارد؛ موضوعی که سبب شده حتی کشورهای درحال توسعه نیز با هدف تقویت اقتصاد و مدیریت کلان، بصورت جدی وارد عرصه فضا شوند. به همین مناسبت و در آستانه روز ملی فناوری فضایی، در گفتگویی با رئیس سازمان فضایی ایران، آخرین دستاوردها، جایگاه ایران و برنامه های پیش رو در این زمینه بررسی شده است.
حسن سالاریه رئیس سازمان فضایی ایران، در گفتگو با خبرنگار مهر از برنامه ریزی برای پرتاب ماهواره و افتتاح پروژه های فضایی جدید تا انتهای سال آگاهی داد و اظهار داشت: رونمایی از نمونه اصلی منظومه ماهواره ای شهید سلیمانی برای اولین بار در روز فناوری فضایی صورت خواهد گرفت و در تلاش هستیم با پرتابگرهای داخلی و از مقر چابهار نیز پرتاب داشته باشیم.
وی در مورد فرایندهای فنی قبل از پرتاب توضیح داد: انجام تست های سازگاری میان ماهواره و ماهواره بر، فرآیند تحویل و همین طور آزمون های نهائی قبل از پرتاب از الزامات مهم این مسیر بشمار می رود که باید با دقت و حساسیت بالا صورت گیرد. هرچند این مراحل ممکنست زمان بر باشد اما تلاش مجموعه بر این است که با تکمیل کامل فرایندهای فنی، پرتاب ماهواره ها تا انتهای سال بخصوص با بهره گیری از پرتابگرهای داخلی، محقق شود.
این مقام مسئول اضافه کرد: همین طور موضوع انجام پرتاب از پایگاه فضایی چابهار نیز در دست پیگیری است و بمحض تکمیل ماهواره و پرتابگر مربوطه، اولین پرتاب از این پایگاه صورت خواهد گرفت. تحقق این برنامه نیز به شرط انجام کامل تست ها و بررسی های فنی قبل از پرتاب است. در صنعت فضایی، یکی از علل اعلام نکردن زمان دقیق پرتاب، لزوم انجام تمامی آزمون های ماهواره و ماهواره بر با بالاترین کیفیت و بدون شتاب زدگی است تا عملیات پرتاب با اطمینان کامل صورت گیرد.

آخرین وضعیت ۳ ماهواره تازه پرتاب شده

وی در رابطه با وضعیت عملیاتی سه ماهواره اخیر، آخرین وضعیت سلامت ماهواره ها، عملیاتی شدن آنها، وضعیت مداری، طول عمر عملیاتی و موارد مرتبط توضیح داد: سه ماهواره «ظفر ۲»، «پایا» و «کوثر» در دی ماه پرتاب شدند و هر سه ماهواره فورا بعد از پرتاب و قرار گرفتن در مدار، فرآیند تست های مداری و آزمون های مختلفی که باید در مدار صورت گیرد را آغاز کردند.

رونمایی از اولین تصاویر ماهواره پایا در روز فناوری فضایی
رئیس سازمان فضایی ایران برای توضیح مختصر وضعیت این سه ماهواره، ابتدا به ماهواره پایا اشاره نمود و اظهار داشت: تمامی تست های مداری این ماهواره بطور کامل انجام شده و عملکرد همه زیرسامانه ها مورد تأیید قرار گرفته است. نشانه روی ماهواره باکیفیت و دقت لازم بسمت زمین انجام شده و تصویربرداری نیز چند هفته ای است که شروع شده است. تصاویر ماهواره ای درحال کالیبره شدن و تصحیح خطاهای مربوط هستند؛ این خطاها شامل خطاهای هندسی و خطاهای طیفی ـ رادیومتری می شود. ان شاءالله در نخستین فرصت که تلاش می شود هم زمان با روز ملی فناوری فضایی باشد، این تصاویر برای اولین بار رونمایی خواهد شد. بدین سبب ماهواره پایا بطورکامل یک ماهواره عملیاتی و موفق در بین این سه ماهواره بشمار می رود که زودتر از سایر ماهواره ها و حتی زودتر از برنامه پیشبینی شده، فرایندهای مربوط به تست و عملیاتی شدن را طی کرده است.

شرایط ایده آل ماهواره کوثر در فضا

در ادامه، سالاریه وضعیت ماهواره کوثر شرح داد و اظهار داشت: این ماهواره توسط بخش خصوصی طراحی و تولید شده است؛ ماهواره پایا نیز توسط گروه فضایی «صاایران» طراحی و تولید شده و آن هم توسط بخش خصوصی انجام شده است. ماهواره کوثر شرایط خیلی خوبی دارد، ارتباطات ماهواره ای به خوبی درحال برقراری است و اکنون دو رد در روز و دو رد در شب با ماهواره ارتباط برقرار می شود. سلامت زیرسامانه های مختلف ماهواره تأیید شده و فرآیند کالیبراسیون یا تنظیم حسگرها و عملگرهای ماهواره در حال انجام می باشد. ان شاءالله به زودی فرآیند نشانه روی ماهواره بسمت زمین با موفقیت تمام می شود و امکان دریافت و ارسال تصاویر توسط ماهواره فراهم خواهد شد. این ماهواره شرایط ایده آل و خیلی خوبی دارد، البته نسبت به ماهواره پایا به علت کوچک تر بودن و جرم پایین تر، فرآیند کنترل آن ظرافت ها و ریزه کاری هایی دارد که درحال انجام و پیگیری است و براساس برنامه پیش خواهد رفت.
وی تصریح کرد: شایان ذکر است که ماهواره پایا خیلی سریع تر از زمانی که تصور می شد، مراحل تست مداری و تأیید عملکرد صحیح زیرسامانه های خویش را پشت سر گذاشت؛ در صورتیکه معمولاً، همان گونه که قبل تر نیز مطرح شده بود، حداقل دو ماه زمان برای تست کلی زیرسامانه های اینگونه ماهواره ها ضروری است. هم اکنون، ماهواره کوثر نیز شرایط خیلی خوبی دارد.
این مقام مسئول همین طور توضیح داد: در مورد ماهواره ظفر ۲ نیز عنوان شد که ارتباطات آن در همان رده های اولیه به خوبی برقرار شده است و تلاش می شود تست زیرسامانه های مختلف این ماهواره به پایان برسد. ماهواره ظفر ۲ نسبت به دو ماهواره دیگر، شاید کمی عقب تر باشد، اما در صورت نبود مشکل خاص، فرآیند تست این ماهواره نیز طبق روال در مدار صورت خواهد گرفت و بدون مشکل بتوان از آن به نحو مطلوب استفاده نمود. قسمتهایی از زیرسامانه های ماهواره ظفر ۲ با موفقیت تست شده و قسمتهایی از زیر سامانه ها باقیمانده است که پیگیری آنها در حال انجام می باشد.

سرمایه گذاری در صنعت فضایی، چندین برابر برای کشور ارزش افزوده ایجاد می کند

حسن سالاریه در رابطه با جایگاه بین المللی ایران در صنعت فضایی اظهار نمود: صنعت فضایی، صنعتی خیلی پیشرفته و در زمره فناوری های های تک بشمار می رود و تعداد کشورهایی که توان طراحی و ساخت ماهواره، ماهواره بر، ایستگاه های کنترل و دریافت داده های ماهواره ای و همین طور پایگاه های پرتاب ماهواره را در اختیار دارند، محدود است. اکنون تنها حدود ۱۰ تا ۱۱ کشور در جهان از چنین توانایی هایی برخوردار می باشند که در بین آنها کشورهایی با فناوری پیشرفته همچون آمریکا، روسیه، چین، کشورهای اروپائی، فرانسه، ژاپن و هند قرار دارند؛ کشورهایی که سال ها در صنعت فضایی سرمایه گزاری نموده و بصورت مستمر در این زمینه فعالیت داشته اند.
وی اضافه کرد: جمهوری اسلامی ایران نیز امروز در جمع این کشورها قرار گرفته است و این مورد باتوجه به پیچیدگی های بالای این فناوری، یک نقطه قوت خیلی مهم برای کشور محسوب می شود؛ بخصوص با درنظر گرفتن تحریمها و محدودیت هایی که با آنها مواجه بوده ایم. با توجه به این شرایط، پیشرفت های صنعت فضایی کشور بصورت بطورکامل بومی رقم خورده و امکان دسترسی مستقیم به فضا توسط کشور فراهم گشته است.

مهمترین خاصیت های ماهواره بر های ایرانی

رئیس سازمان فضایی ایران ضمن اشاره به پتانسیلهای پرتابی کشور خاطرنشان کرد: اکنون ماهواره برهای خانواده سیمرغ و قائم در اختیار کشور قرار دارد. ماهواره بر سیمرغ پارسال موفق شد حدود ۳۰۰ کیلوگرم جرم را در مدار ارتفاع پایین یا مدار لئو قرار دهد که این امر یک موفقیت بزرگ برای صنعت فضایی کشور محسوب می شود. همین طور ماهواره بر قائم ۱۰۰ قابلیت قرار دادن ماهواره هایی با جرم زیر ۱۰۰ کیلوگرم در مدار لئو را دارد و نمونه های پیشرفته تر این ماهواره بر، شامل قائم ۱۰۵ و قائم ۱۲۰، نیز در مرحله طراحی و ساخت قرار دارند تا امکان قرار دادن جرم های بالاتر در مدار فراهم گردد.
وی اضافه کرد: سال قبل اولین تست ماهواره بر سیمرغ بهینه یا سیمرغ ارتقایافته انجام شد؛ ماهواره بری که با هدف دستیافتن به مدار ۳۶ هزار کیلومتری بصورت GTO یا مدار بیضی کشیده طراحی شده است؛ مداری که نقطه اوج آن در ارتفاع ۳۶ هزار کیلومتری قرار دارد. دستیافتن به این توانایی، یک قابلیت خیلی ویژه برای کشور شمرده می شود.
سالاریه ضمن اشاره به ظرفیتهای بخش بهره برداری اظهار داشت: از طرف دیگر، شرکت های توانمند و فعالی در کشور وجود دارند که در حوزه بهره برداری از داده ها و تصاویر ماهواره ای فعالیت می نمایند و می توانند خدمات گسترده ای را در قسمتهایی همچون کشاورزی، محیط زیست، ساخت وساز شهری و مدیریت شهری به نهادهای مختلف عرضه کنند. مجموعه این توانائیها نشان دهنده رشد و پیشرفت صنعت فضایی ایران است و از این منظر، کشور در جایگاه مطلوبی قرار دارد.
وی با تاکید بر پویایی صنعت فضایی در جهان تصریح کرد: صنعت فضایی در سطح بین المللی درحال تحول است و کشورهای گوناگونی سرمایه گذاری در این زمینه را شروع کرده اند؛ حتی در قالب ماهواره هایی با کلاس جرمی پایین تر و فناوری های ساده تر. با این وجود، به علت ماهیت راهبردی این صنعت و نقشی که به عنوان ابزاری قدرتمند در مدیریت کلان کشور ایفا می کند، طبیعی است که کشورها به دنبال افزایش سهم خود در این حوزه باشند.
وی با تاکید بر لزوم تقویت ساختار رقابتی در صنعت فضایی کشور اظهار داشت: برای دستیافتن به پیشرفت بیشتر و اثربخش تر، حضور بازیگران جدید در صنعت فضایی و ایجاد رقابت میان آنها در داخل کشور می تواند به عنوان یک نقطه کلیدی و راهبردی عمل کند و مسیر توسعه این صنعت را هموارتر سازد.

برترین کشورها در حوزه فضایی

سالاریه ضمن اشاره به مقایسه های آماری در سطح بین المللی اضافه کرد: کشورهایی که امروز تمامی ارکان صنعت فضایی را در اختیار دارند، عمدتا کشورهایی هستند که سال ها زودتر از ما سرمایه گذاری در این زمینه را شروع کرده اند. کشورهایی مانند آمریکا، روسیه و چین در این حوزه از سایر نقاط جهان جلوتر هستند و کشورهایی نظیر ژاپن، کره جنوبی و برخی کشورهای اروپایی نیز که در حوزه طراحی ماهواره، پرتاب و توسعه پرتابگرها فعالیت دارند، سال ها قبل تر وارد این حوزه شده اند.

تمرکز بر ماهواره های سبک، برگ برنده ایران در رقابت فضایی جهان

وی اضافه کرد: با این وجود، نکته مهم در صنعت فضایی این است که فناوری های نوظهور می توانند جهش های قابل توجهی را برای کشورها رقم بزنند. هم اکنون، ماهواره ها در کلاس های جرمی زیر ۲۰۰ کیلوگرم با سرعت بالایی در سطح جهان درحال توسعه و افزایش هستند و این حوزه به یکی از محورهای اصلی تحول صنعت فضایی تبدیل گشته است.
سالاریه تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران در این بخش از پتانسیلهای مناسبی برخوردارست و تا حالا پرتاب های موفق، پرتابگرهای کارآمد و عملیات های موفقی را تجربه کرده است. این ظرفیت می تواند به عنوان یک برگ برنده برای کشور عمل کند تا با محوریت تکنولوژی های جدید و درحال رشد، بخصوص در کلاس های جرمی پایین تر، قسمتی از عقب ماندگی های گذشته جبران شده و مسیر پیشرفت صنعت فضایی کشور با شتاب بیشتری دنبال شود.

رقبای فضایی ایران در منطقه

رئیس سازمان فضایی ایران اضافه کرد: از ین جهت، ما هیچگاه نسبت به جایگاه فعلی خود گرفتار غرور نمی شویم و باور داریم باید سرمایه گذاری بیشتری در این زمینه صورت گیرد. همین طور لازم است از ظرفیت پرارزش نیروی انسانی، بخصوص در بخش خصوصی، به صورت گسترده تری بهره برداری نماییم. در منطقه نیز با رقبایی مواجه هستیم؛ کشورهایی همچون ترکیه، امارات، قطر و عربستان که طی سالیان اخیر سرمایه گذاری در صنعت فضایی را شروع کرده و پیشرفت های قابل توجهی داشته اند.
وی تاکید کرد: به همین دلیل، نباید در این زمینه عقب نشینی نماییم. حوزه فضایی، حوزه ای بطورکامل راهبردی است و تصاویر ماهواره ای و ماهواره های سنجش از دور می توانند نقش خیلی مهمی در مدیریت کلان کشور ایفا کنند. هر میزان سرمایه گذاری در بخش فضا، گاه تا چند ده برابر، ارزش افزوده برای کشور بوجود می آورد که این مورد مبین اهمیت راهبردی این صنعت است.
سالاریه ضمن اشاره به بخش ارتباطات ماهواره ای اظهار داشت: در حوزه ارتباطات، ماهواره های مخابراتی و ارایه خدمات داده به آحاد مردم، از نظر اقتصادی ظرفیت خیلی ارزشمندی در کشور و جهان به شمار می روند و بخش عمده ای از اقتصاد فضا را می سازند. بر همین اساس، سرمایه گذاری هدفمند و مستمر در این زمینه یک لزوم اجتناب ناپذیر است.

فاز نخست پایگاه چابهار برای پرتابگرهای کلاس سوخت جامد به پایان رسید

وی در رابطه با آخرین وضعیت ساخت، پرتاب و بهره برداری از پایگاه فضایی چابهار و میزان پیشرفت فیزیکی آن، توضیح داده شد که فاز اول این پایگاه که مربوط به پرتابگرهای کلاس سوخت جامد مانند «قائم ۱۰۵» و پرتابگرهای با کلاس های جرمی بالاتر است، عملا به پایان رسیده و پروژه در مراحل نهائی قرار دارد و تنها برخی موارد جزئی از این فاز باقیمانده است.
در ادامه وی تاکید کرد: آن چه اکنون در انتظار آن هستیم، انجام اولین پرتاب از پایگاه فضایی چابهار است. هم ماهواره بر و هم ماهواره مربوطه درحال ساخت هستند و بمحض تکمیل آنها، اولین پرتاب از این پایگاه صورت خواهد گرفت و فاز اول پایگاه بصورت عملیاتی وارد مدار بهره برداری می شود.
سالاریه تصریح کرد: در رابطه با فاز دوم پایگاه فضایی چابهار که مربوط به پرتابگرهای سوخت مایع است، اعلام گردید که طراحی این فاز انجام شده و برنامه ریزی برای آغاز عملیات اجرایی و کلنگ زنی آن در دستور کار قرار دارد. با راه اندازی مرحله دوم، امکان پرتاب پرتابگرهایی از خانواده «سیمرغ»، «سیمرغ ارتقایافته» و «ققنوس» از این پایگاه فراهم خواهد شد و این پرتابگرها قادر خواهند بود ماهواره ها را در مدارهای پیشبینی شده قرار دهند.

بهره برداری از مراکز کنترل جدید تا انتهای سال

رئیس سازمان فضایی ایران اظهار داشت: در بخش مراکز کنترل ماهواره و دریافت تصاویر ماهواره ای نیز مرکز سلماس در شمال غرب کشور و مرکز چناران در شمال شرق کشور در دست اجرا قرار دارند و بهره برداری از این مراکز در روز فناوری فضایی صورت خواهد گرفت. مرکز سلماس از پیشرفت بیشتری برخوردارست و در دهه فجر به بهره برداری خواهد رسید. مرکز چناران نیز با فاصله زمانی کمی بعد از آن وارد فاز بهره برداری می شود.
سالاریه همین طور توضیح داد: این دو مرکز همچون مراکز مهم کشور در حوزه فضایی به شمار می روند که هم بازه زمانی دسترسی به داده ها و تصاویر ماهواره ای را می افزایند و هم امکان کنترل ماهواره ها را در بازه های زمانی کوتاه تر فراهم می کنند. راه اندازی این مراکز، توانایی کشور در صنعت فضایی، توسعه فناوری های فضایی و استفاده از داده ها و تصاویر ماهواره ای را بطور قابل ملاحظه ای ارتقا خواهد داد.در ادامه، سالاریه وضعیت ماهواره کوثر تشریح کرد و عنوان کرد: این ماهواره توسط بخش خصوصی طراحی و تولید شده است؛ ماهواره پایا نیز توسط گروه فضایی صاایران طراحی و تولید شده و آن هم توسط بخش خصوصی انجام شده است. ماهواره کوثر شرایط خیلی خوبی دارد، ارتباطات ماهواره ای به خوبی در حال برقراری است و الان دو رد در روز و دو رد در شب با ماهواره ارتباط برقرار می شود. همچنین ماهواره بر قائم ۱۰۰ قابلیت قرار دادن ماهواره هایی با جرم زیر ۱۰۰ کیلوگرم در مدار لئو را دارد و نمونه های پیشرفته تر این ماهواره بر، شامل قائم ۱۰۵ و قائم ۱۲۰، نیز در مرحله طراحی و ساخت قرار دارند تا امکان قرار دادن جرم های بالاتر در مدار فراهم شود.

منبع: سئو بوی

About the Author

سئو بوی

Administrator

Visit Website View All Posts